Σύνδεση

Κομμωτήρια Λέσβου

οι επαγγελματίες της κομμωτικής τέχνης και οι δημιουργίες τους

Facebook Image

Ιστορία της Κομμωτικής Τέχνης

Σύντομη Ιστορία της Κομμωτικής


Η κομμωτική, δηλαδή η τέχνη του κοψίματος και διαμόρφωσης των μαλλιών, αποτελεί αναπόσπαστο κομμάτι του ανθρώπινου πολιτισμού. Ας δούμε μερικές πτυχές της πολύ ενδιαφέρουσας ιστορίας της.

Χιλιάδες χρόνια πριν οι προϊστορικοί άνθρωποι έφτιαχναν χτένες από κόκαλα ζώων και ξυράφια από χαλκό για να περιποιηθούν την κόμη τους. Γλυπτά και ζωγραφικά έργα μας μαρτυρούν ποικίλες κομμώσεις, άλλοτε περίτεχνες και με προσθήκη κοσμημάτων και διαφόρων αξεσουάρ, και άλλοτε λιτές. Στις πρώιμες κοινωνίες η πιο απλή και διαδεδομένη κόμμωση ήταν τα μακριά μαλλιά, συνήθως πιασμένα πίσω από το κεφάλι. Η αριστοκρατική τάξη συνήθως υιοθετούσε πιο εξεζητημένες κομμώσεις. Οι Ασσύριοι και Βαβυλώνιοι αριστοκράτες έβαφαν μαύρα τα μακριά τους μαλλιά και γένια, και στη συνέχεια έφτιαχναν μπούκλες με τη χρήση ζεστού σίδερου.

egyptian-hairstylesΣτην Αρχαία Αίγυπτο η κόμη θεωρούνταν ιερή, τόσο στην επίγεια όσο και στην μεταθανάτια ζωή. Οι γυναίκες έκοβαν τα μαλλιά τους ίσια ή τα έπλεκαν σε μικρές κοτσίδες, ενώ πολύ διαδεδομένη ήταν και η χρήση περούκας σε σχήμα καρέ. Οι άνδρες ξύριζαν το κεφάλι και τα γένια τους εξαιτίας του ζεστού κλίματος και για λόγους υγιεινής, και σε ιδιαίτερες περιστάσεις όπως στην συμμετοχή σε θρησκευτικές τελετές, φορούσαν μαύρες περούκες με πλούσια διακόσμηση και ψεύτικα γένια. Τα παιδιά άφηναν μια τούφα στην κορυφή του κεφαλιού μέχρι την ενηλικίωσή τους.

Πότνια ΘηρωνΌπως και σε άλλους πολιτισμούς, έτσι και στην Αρχαία Ελλάδα η κόμμωση δεν ήταν μόνο αισθητική έκφραση και μόδα , αλλά σχετιζόταν με το φύλο, την ηλικία και την κοινωνική θέση.
Στην Μινωική εποχή, και αργότερα στα Μυκηναϊκά χρόνια, διακρίνουμε κομμώσεις με φαντασία και πολυπλοκότητα, που μας προσδίδουν σαφείς ομοιότητες μεταξύ των δύο αυτών πολιτισμών. Χαρακτηριστικές είναι οι τοιχογραφίες που έχουν διασωθεί στην Θήρα και στις Μυκήνες, Η «Πότνια θηρών» (Δέσποινα των ζώων), μια από τις τοιχογραφίες που ανακαλύφθηκαν στο Ακρωτήρι Θήρας, απεικονίζει μια θεά με εντυπωσιακή κόμμωση, παρόμοια με αυτήν της «Μυκηναίας»
Οι γυναικίες φιγούρες, όπως οι «κροκοσυλλέκτριες» με ξυρισμένο κεφάλι βαμμένο με μπλέ χρωμα και δυο κοτσίδες που πέφτουν η μία στο μέτωπο και η άλλη πίσω, αποτελούν χαρακτηριστικό δείγμα κόμμωσης νέας κοπέλας την Μινωική εποχή, και μας θυμίζουν τις πανκ κομμώσεις των νέων σήμερα.

Οι γυναίκες της Κλασικής Εποχής είχαν μακριά μαλλιά, πλεγμένα σε περίτεχνες πλεξούδες, στολισμένα με σφενδόνες (κορδέλες), λουλούδια, διαδήματα, κάλυκες και δίχτυα. Άλλες υιοθετούσαν τον «κόρυμβον», δηλαδή τον κότσο στην κορυφή του κεφαλιού, ενώ πολύ δημοφιλές ήταν και το κατσάρωμα των μαλλιών με «καλάμιστρον» (πυρακτωμένο σίδερο). Οι άνδρες στρατιώτες και οι αθλητές είχαν κοντά μαλλιά, ενώ οι αριστοκράτες, οι φιλόσοφοι και οι ποιητές είχαν μακριά μαλλιά και γένια. Οι γυναίκες συχνά έβαφαν τα μαλλιά τους με χέννα και τα πουδράριζαν με χρυσόσκονη. Άλλωστε οι Θεοί του Ολύμπου αναπαριστούνται συνήθως με χρυσά μαλλιά. Αντίθετα με τους ελεύθερους πολίτες, οι υπηρέτες και οι σκλάβοι έπρεπε να έχουν τα μαλλιά τους κουρεμένα κοντά και χωρίς στολίδια. Τα κυριότερα εργαλεία κομμωτικής στην Αρχαία Ελλάδα ήταν το «ξυρόν» (ξυράφι) και η «κουρίδα» (ψαλίδι). Ο «κουρεύς» ασκούσε την τέχνη του υπαίθρια ή στεγαζόταν στην Αγορά, και τα κουρεία καθιερώθηκαν ως τόπος συνεύρεσης και συζητήσεων των ανδρών. Τα σημερινά κουρεία και κομμωτήρια διατηρούν αυτό τον ρόλο, και πολλές φορές η φροντίδα που προσφέρεται καλύπτει την ανάγκη για ανθρώπινη επικοινωνία και επαφή.

kausiaΚατά τα Ελληνιστικά χρόνια χρησιμοποιούνται στα μαλλιά πολλές κορδέλες, διάφανα υφάσματα , σεδόνη (μαντίλα) και σάκος (καπέλο με φούντα στην κορφή). Ένα παρόμοιο καπέλο φορούν ακόμα και σήμερα στις γιορτές τους οι γυναίκες της φυλής των Καλάς, που ζει στον Ινδικό Καύκασο, σε υψόμετρο 2500 μέτρων. Οι Καλάς θεωρούνται απόγονοι των στρατιωτών του Μ. Αλεξάνδρου που παρέμειναν εκεί, και διατηρούν μια μοναδική στον κόσμο παράδοση με στοιχεία από την αρχαία ελληνική. Οι γυναίκες τους χτενίζουν τα μαλλιά τους σε πέντε πλεξούδες και η διακόσμηση των καπέλων τους φέρει θαλασσινά κοχύλια, φτερά κι αρωματικά φυτά και θυμίζει το λοφίο της μακεδονίτικης στολής. Οι άνδρες φορούν, όπως και στα ελληνιστικά χρόνια, την «καυσία», που είναι ένα είδος επίπεδου χαμηλού καπέλου.

Οι κοινωνικές και θρησκευτικές αντιλήψεις κάθε εποχής έδιναν το στίγμα τους στη σχέση των ανθρώπων με την κόμη. Στα Ομηρικά, όπως και στα ύστερα χρόνια, τα μαλλιά συνδέονταν με προλήψεις σχετικά με τον θάνατο και συχνά προσφέρονταν ως δώρο στους Θεούς για εξευμενισμό ή για την εκπλήρωση μιας ευχής. Το κόψιμο των μαλλιών ως ένδειξη πένθους συναντάται στην Ιλιάδα, όπου ο Αχιλλέας κόβει τα μαλλιά του μπροστά στον νεκρό Πάτροκλο. Στην χριστιανική παράδοση, κατά το μυστήριο της βάπτισης, κόβεται μια τούφα από τα μαλλιά, ως προσφορά στο Θεό. Ο Απόστολος Παύλος θεωρούσε το κούρεμα στους κληρικούς ως ατιμία, ενώ από των άλλη πλευρά οι υπόλοιποι άνδρες δεν θα έπρεπε να μακραίνουν τα μαλλιά τους, γιατί αυτό θεωρούνταν σημάδι θηλυπρέπειας. Στις γυναίκες συνιστούσε να έχουν μακριά μαλλιά χωρίς τα στολίδια που είχαν οι «ειδωλολάτρες».

Κατά την Βυζαντινή περίοδο, ο πλούτος και η τεχνολογική εξέλιξη
εμπλούτισαν την κομμωτική τέχνη. Εφευρέθηκαν νέα εργαλεία για το τύλιγμα και το κατσάρωμα των μαλλιών, βαφές βασισμένες σε μεταλλικά στοιχεία και παράγωγα φυτών, καθώς και μείγματα για το καλύτερο κράτημα των χτενισμάτων φτιαγμένα από ρητίνη, αυγό, κερί και μέλι. Η κόμμωση στις θεοκρατικές κοινωνίες, όπως σε αυτή των Βυζαντινών, εκφράζει σε μεγάλο βαθμό τα όρια μεταξύ των εθνικών και θρησκευτικών ομάδων. Έτσι, ο Αυτοκράτορας Κωνσταντίνος ο Μέγας, εμφανίζεται στα έργα τέχνης πάντα με καλοξυρισμένο πρόσωπο χωρίς γένια, σε αντιπαράθεση με τους Βαρβάρους εισβολείς της Αυτοκρατορίας.

Η έννοια του «κάλλους» συναντάται ως αξία σε πολλούς λαούς, έχει ιδιαίτερη θέση στον πολιτισμό της Αρχαίας Ελλάδας. Ο Τρωικός Πόλεμος έγινε για χάρη της Ωραίας Ελένης και στην καθημερινή ζωή οι Ελληνίδες επιδίωκαν την «χάριν» για να ασκήσουν έλξη στους συζύγους τους. Τα αισθητικά κριτήρια της κόμμωσης αλλάζουν συνεχώς, καθώς η έννοια του ωραίου διαμορφώνεται ανάλογα με τις γεωγραφικές, ιστορικές και κοινωνικές συγκυρίες. Μέχρι τον 20ο αιώνα, οι μοδάτες κομμώσεις προορίζονταν για τις ανώτερες κοινωνικές τάξεις, ενώ στις μέρες μας με την αύξηση του βιοτικού επιπέδου και την εξέλιξη της τεχνολογίας στην επικοινωνία, όλο και περισσότεροι άνδρες και γυναίκες έχουν πρόσβαση στις νέες τάσεις της κομμωτικής.

 

Χρυσάνθη Ζεγκίνη

Η Κομμωτική Τέχνη στη Λέσβο


Στην Λέσβο η κομμωτική τέχνη ακολούθησε τα αισθητικά κριτήρια της κάθε ιστορικής περιόδου. Τα βυζαντινά χρόνια η γυναίκα φρόντιζε να έχει τα μαλλιά της μαζεμένα και καλυμμένα, όπως πρόσταζαν τα ήθη της εποχής. Επί οθωμανικής κυριαρχίας, διαδόθηκε και στην Λέσβο το μουσουλμανικό έθιμο να βάφει η νύφη στην γαμήλια τελετή τα μαλλιά της με τον «κινά» ή «κνά», που ήταν μια χρωστική ουσία φυτικής προέλευσης. Ο «κνας» χρησιμοποιήθηκε από τις γυναίκες των αγροτικών περιοχών και πέρα από το εθιμοτυπικό του γάμου, και η λέξη «κναδιασμεν΄» πήρε από την συντηρητική κοινωνία του νησιού την έννοια της ξεδιάντροπης γυναίκας.

Το πιο διαδεδομένο χτένισμα για τις γυναίκες στην Λέσβο ήταν οι πλεξούδες, τα «βρουλ'δέλλια» όπως τα έλεγαν σε διάφορα χωριά. Τα μαλλιά χτενίζονταν με χωρίστρα στην μέση ή στο πλάι και πλέκονταν σε μία πλεξούδα για τα μικρά κορίτσια και σε δύο για τις νεαρές κοπέλες. Οι παντρεμένες μάζευαν την πλεξούδα τους σε κότσο ή σε στεφάνι γύρω από την μαντίλα τους. Για τους άνδρες το κάλυμμα της κεφαλής ήταν το τσεμπέρι, το φέσι ή το χρυσοκέντητο «τεπέ». Τον 19ο αιώνα η μόδα στην κόμμωση , όπως και στην Ευρώπη, ήταν να αυξάνεται ο όγκος των μαλλιών με τα «ξενόμαλλα», δηλαδή τα ψεύτικα μαλλιά. Με τα «ξενόμαλλα» έπλεκαν στην κορυφή του κεφαλιού το «μπομπάρι», έναν μεγάλο κότσο, μόδα που στο τέλος του 19ου αιώνα διαδόθηκε και στις αγροτικές κοινωνίες του νησιού. Ένας άλλος τρόπος χτενίσματος τα νεότερα χρόνια ήταν οι κυματισμοί στα μαλλιά, οι λεγόμενες «σκάλες» ή «φέτες», τις οποίες οι γυναίκες πετύχαιναν με την χρήση πυρακτωμένης μασιάς που την εφάρμοζαν σε όλο το μήκος των μαλλιών, μαζεύοντας τα έπειτα σε κότσο και αφήνοντας μικρές αφέλειες στο μέτωπο.

Χρυσάνθη Ζεγκίνη

βιβλιογραφία:
1) Μαρία Αχ. Αναγνωστοπούλου, "Η Λεσβιακή γυναικεία φορεσιά 18-19ος αι.", έκδοση Δήμου Μυτιλήνης 1996.

Τελευταία Νέα

ΕΠΑΓΓΕΛΜΑΤΙΚΗ ΣΥΝΔΙΚΑΛΙΣΤΙΚΗ ΕΝΩΣΗ ΚΑΤΑΣΤΗΜΑΤΑΡΧΩΝ ΚΟΥΡΕΩΝ ΚΟΜΜΩΤΩΝ ΝΗΣΟΥ ΛΕΣΒΟΥ 'Οροι Χρήσης
designed&developed by lettinGo